Parlament Europejski właśnie przegłosował poprawki do AI Act (w ramach pakietu tzw. „cyfrowego omnibusa”). Na pierwszy rzut oka zmiany te (w tym zakaz aplikacji typu „nudifier”) wydają się dotyczyć przede wszystkim sektora konsumenckiego. Jednak z perspektywy branży finansowej – i tak już jednego z najsilniej regulowanych sektorów – najnowsze decyzje niosą za sobą kluczowe i bardzo pozytywne konsekwencje.
Główny przekaz z Brukseli? „Mniej nakładających się przepisów, więcej czasu na dostosowanie”. Oto 4 najważniejsze wnioski dla instytucji finansowych:
- Więcej czasu na wdrożenie wymogów dla systemów „wysokiego ryzyka” Narzędzia AI wykorzystywane do oceny zdolności kredytowej lub szacowania ryzyka w ubezpieczeniach na życie i ubezpieczeniach zdrowotnych są klasyfikowane w AI Act jako systemy wysokiego ryzyka. Parlament wydłużył termin wdrożenia rygorystycznych wymogów dla samodzielnych systemów AI do 2 grudnia 2027 roku. Daje to departamentom compliance w bankach kluczowy oddech i realny czas na zmapowanie procesów, audyty oraz dostosowanie wewnętrznych ram zarządzania ryzykiem modeli (Model Risk Management).
- Łatwiejsze korygowanie stronniczości (biasu) w modelach scoringowych To jedna z najważniejszych zmian dla sektora finansowego. Modele kredytowe nie mogą powstawać bez ryzyka dyskryminacji (np. ze względu na wiek, płeć czy kod pocztowy). Nowe poprawki ułatwiają przetwarzanie danych osobowych – w tym danych wrażliwych (przy zachowaniu odpowiednich zabezpieczeń) – jeśli jest to absolutnie konieczne do wykrywania i korygowania stronniczości w AI. Dla banków oznacza to bezpieczniejszą prawnie ścieżkę do tworzenia sprawiedliwych i etycznych algorytmów bez naruszania RODO.
- Nowy harmonogram dla chatbotów i modeli generatywnych (GPAI) Wiele instytucji wdraża asystentów AI opartych na modelach językowych (LLM) do obsługi klienta lub wsparcia analityków. Obowiązek „znakowania wodnego” treści generowanych przez sztuczną inteligencję został przesunięty na 2 grudnia 2026 roku. Ponadto nadzór nad modelami ogólnego przeznaczenia (GPAI) zostanie bardziej scentralizowany w ramach unijnego Urzędu ds. AI (EU AI Office). Powinno to ujednolicić interpretację przepisów dla dostawców technologii chmurowych, z których korzystają banki.
- Koniec z dublowaniem raportowania i wsparcie dla fintechów Parlament Europejski dąży do wyeliminowania tzw. „podwójnej regulacji”. Systemy, które spełniają już unijne wymogi sektorowe (np. w kontekście bezpieczeństwa DORA), nie będą obciążane dodatkowymi, powielającymi się audytami na mocy AI Act. Co więcej, rozszerzenie wyłączeń na małe i średnie spółki (SMC) to doskonała wiadomość dla szybko rosnących europejskich fintechów i insurtechów, które budują innowacyjne rozwiązania oparte na uczeniu maszynowym.
Nasze rekomendacje: Elastyczniejsze podejście do harmonogramu nie jest powodem do wstrzymania przygotowań. To szansa, by zrobić to dobrze. Wdrożenie AI Act w instytucji finansowej wymaga głębokiej integracji z istniejącymi procesami zarządzania ryzykiem, RODO oraz nadchodzącymi wymogami DORA.